Ένας από τους 7 νομούς της στερεάς Ελλάδας.

Συνορεύει με τους νομούς Βοιωτίας και Κορινθίας και βρέχεται από τον Ευβοϊκό, το Σαρωνικό και σε ένα μικρό τμήμα από τον Κορινθιακό κόλπο. Αποτελεί ιστορική και γεωγραφική περιοχή της Ελλάδας.
Βρίσκεται στη μέση περίπου της Ελληνικής χερσονήσου και αποτελεί τη νοτιοανατολική άκρη της Στερεάς Ελλάδας, από την οποία τη χωρίζουν τα βουνά Κιθαιρώνας(1.409 μ.), Πάστρα(1.016 μ.) και Πάρνηθα(1.413 μ.). Από τη γραμμή αυτή των δύο βουνών η Αττική προχωρεί προς τα νότια σε σχήμα τριγώνου, η κορυφή του οποίου καταλήγει στο ακρωτήριο Σούνιο. Αποτελεί χερσόνησο που βρέχεται από τον Ευβοϊκό κόλπο, το Σαρωνικό και σε ένα μικρό τμήμα από τον Κορινθιακό κόλπο. Η έκταση της Αττικής υπολογίζεται σε 2.026 τ. χλμ.

Ιστορία

Η ιστορία της Αττικής - του αρχαίου «πεδίου και σιτοβολώνα των Αθηναίων -είναι σε μεγάλο μέρος η ιστορία της ίδιας της Αθήνας.
Ιερό υπήρξε στην περιοχή το δέντρο της ελιάς που, σύμφωνα με το μύθο, χάρισε στην πόλη της Αθήνας η θεά Αθηνά ύστερα από τη διαμάχη της με το θεό Ποσειδώνα για την προστασία της πόλης. Εξίσου σημαντική προσφορά ήταν και το δώρο του θεού Διόνυσου, το αμπέλι, που βρήκε την καλλιέργειά του στο εσωτερικό της Αττικής, στην πεδιάδα των Μεσογείων.
Οι μύθοι και οι παραδόσεις για την πανάρχαια, συνεχή και αδιάκοπη ιστορία της αττικής χερσονήσου ενισχυθήκανε με τις μαρτυρίες από τα ανασκαφικά ευρήματα των Προϊστορικών Χρόνων, που ήρθαν στο φως τόσο στην Ακρόπολη όσο και στα άλλα, αρχικά ανεξάρτητα από την Αθήνα, κρατίδια της Αττικής.
Τους μακρινούς αυτούς χρόνους απηχούν ίσως και οι έριδες - σύμφωνα με τη μυθολογία - των Θεών για την κατοχή της Αττικής, τότε που οι ηγεμόνες της Ακρόπολης κατόρθωσαν να υποτάξουν και να συγχωνεύσουν τα διάφορα κρατίδια υπό την ηγεμονία τους. Ολοκληρωτική όμως ένωση της Αττικής από την Αθήνα έγινε πολύ αργότερα, γύρω στα 800 π.Χ., γεγονός που αντικατοπτρίστηκε στην παράδοση για το Θησέα και το συνοικισμό της Αθήνας από αυτόν.

Σε μεγάλη ναυτική και βιομηχανική δύναμη αναπτύχθηκε η περιοχή τον 8ο και τον 7ο αι. π. Χ. Σταθμό στη διακυβέρνηση της πόλης αποτέλεσε η περίοδος της τυραννίας του Πεισίστρατου, τότε που το εξαγωγικό εμπόριο της Αθήνας έφτασε μέχρι τη Σικελία, την Αίγυπτο και τον Εύξεινο Πόντο.
Η πόλη εξωραίστηκε με νέα μνημεία και έζησε την πρώτη καλλιτεχνική και πολιτιστική άνθηση.
Πρωταρχικός ήταν επίσης o ρόλος της στον αγώνα κατά της περσικής κυριαρχίας που - με τη δημοκρατική της ήδη διακυβέρνηση - την ανέδειξε σε ηγεμονίδα πόλη της Ελλάδας - κέντρο ενός συμμαχικού κράτους - και την αττική πολιτεία επικρατέστερη δύναμη του Πανελλήνιου. Η ανοδική πορεία της Αθήνας κορυφώθηκε στις μέρες του «Χρυσού Αιώνα» του Περικλή, όταν όχι μόνο από άποψη δύναμης, αλλά και πολιτισμού, επιστήμης και τέχνης έφτασε στον κολοφώνα της ακμής της. Εδώ δημιουργήθηκε το αρχαίο ελληνικό θαύμα, που ανακόπηκε στη συνέχεια από τις καταστρεπτικές συνέπειες του Πελοποννησιακού Πολέμου, καθώς έφερε τη διάλυση της ναυτικής δύναμης της Αθήνας και τον περιορισμό του κράτους της στην Αττική και τη Σαλαμίνα.
Η γενικότερη εξασθένιση - υλική και πνευματική - διευκόλυνε την ένταξη της περιοχής στη μακεδονική κυριαρχία του Φιλίππου Β' (338 π.Χ. ), γεγονός που η πόλη προσπάθησε να «διαψεύσει» με επανειλημμένες προσπάθειες. Το 146 π.Χ. η Αθήνα, όπως και n υπόλοιπη Ελλάδα, κυριεύθηκε από τους Ρωμαίους που - αν και κατακτητές έδειξαν μεγάλη επιείκεια και ευλάβεια στην προσωπικότητα της πόλης, στην οποία αναγνώρισαν μεγάλο μέρος από τον πνευματικό τους διαφωτισμό.

Καταστρεπτικές εισβολές και λεηλασίες έφεραν στην περιοχή οι Γότθοι στους πρώτους μεταχριστιανικούς αιώνες.
Η βαθμιαία ένταξη στη Bυζαντιvή Αυτοκρατορία ολοκληρώθηκε με το κλείσιμο των φιλοσοφικών σχολών, τη μετατροπή των ναών σε χριστιανικούς, την επαρχιακή γενική αντιμετώπιση του χώρου που με τα υπόλοιπα περίχωρα αποτέλεσε το επαρχιακό θέμα της Ελλάδας.
Ύστερα από την άλωση της Κωνσταντινούπολης από τούς Φράγκους, η Αθήνα αποδόθηκε στους Γάλλους δούκες των Αθηνών και της Βοιωτίας. Τους διαδέχθηκαν Καταλανοί, Ναπολιτάνοι, Ενετοί και το 1456 οι Τούρκοι που - από υπερβολικό ζήλο - μετέτρεψαν τον Παρθενώνα σε τζαμί και το Ερεχθείο σε χαρέμι! Στα 1834, ένα χρόνο μετά την απελευθέρωσή της, που η Αθήνα ανακηρύχθηκε πρωτεύουσα της Ελλάδας, δεν ήταν παρά ένα άθλιο χωριό με ελάχιστους κατοίκους και σωρούς από αρχαία ερείπια και πέτρες.
Ήταν όμως τόπος με αδιάκοπη την παρουσία της ιστορικής μνήμης. Από τη στιγμή που ορίστηκε πρωτεύουσα και έδρα της κυβέρνησης, άρχισε και η αναγέννησή της, το στήσιμο από τα ερείπια. Χαράχθηκε το ρυμοτομικό σχέδιο της νέας πόλης, χτίστηκαν νέα οικοδομήματα- πετυχημένα παραδείγματα σύζευξης από στοιχεία της αρχαιοελληνικής αρχιτεκτονικής- καταστρώθηκαν εργασίες επιδιόρθωσης και αποκάθαρσης των μνημείων της Ακρόπολης.
Σιγά σιγά βγήκαν από τη λησμονιά και οι άλλες περιοχές της Αττικής, τα σημεία όπου η ιστορία δημιούργησε ανεπανάληπτους σταθμούς: Σούνιο, Ραμνούντας, Θορικός, Βραυρώνα, Ελευσίνα, Μαραθώνας, Ωρωπός, Πόρτο-Ράφτη.

Ο επισκέπτης ή ο παραθεριστής- ακόμα και απροετοίμαστος- δεν θα χρειαστεί, σε περίπτωση που ο χρόνος είναι περιορισμένος, να προχωρήσει πέρα από τα όρια της Αττικής για να γνωρίσει τις βασικές περιόδους της ελληνικής ιστορίας: Αρχαία, Ρωμαϊκή, Βυζαντινή, Φράγκικη, Τουρκοκρατία, Νεοελληνική. Απ' όλες αυτές τις εποχές απορρέουν ίχνη τόσο πραγματικά και ονομαστά, οργανικά εναρμονισμένα μέσα στο χώρο της Αττικής γης, όσο ονομαστή προβάλλει και η καθαρότητα του αττικού τοπίου και του ουρανού που σε μας- αλίμονο- απομένει η φροντίδα να μη γίνει απλή ανάμνηση.

Κύθηρα (ή Τσιρίγο).

Βρίσκεται ΝΔ από το ακρωτήριο Μαλέας της Πελοποννήσου από το οποίο χωρίζεται με το Στενό της Ελαφονήσου. Έχει τριγωνικό σχήμα και στις ακτές του (που είναι ψηλές και βραχώδεις) σχηματίζονται μικροί όρμοι, ο κόλπος του Αδλέμονα και τα ακρωτήρια Σπαθί, Καπέλο, Τράχηλας και Μοθωναίο.

Τα Κύθηρα είναι ορεινό νησί. Δυο χαμηλές οροσειρές (στις ανατολικές και στις δυτικές ακτές) κατέχουν τη μεγαλύτερή του έκταση, ενώ στο κεντρικό τμήμα βρίσκεται ένα ψηλό οροπέδιο. Οι κοιλάδες του νησιού είναι μικρές. Εκτός από τις ιαματικές πηγές του Καραβά και άλλες ασήμαντες, επιφανειακά νερά δεν υπάρχουν.

Νησιά Αργοσαρωνικού

Η ιστορία των νησιών του Αργοσαρωνικού είναι στενά συνδεμένη με τη θάλασσα. Τα ονόματά τους ανάγονται στη μυθολογία, ενώ η ανθρώπινη παρουσία στους χώρους τους χάνεται στα βάθη της προϊστορίας.
Η Σαλαμίνα - στην είσοδο του κόλπου της Ελευσίνας - παρουσιάζεται στην αρχαία ιστορία της στενά συνυφασμένη με τη γειτονική της Αίγινα, μέχρι που προσαρτήθηκε από το Σόλωνα στο κράτος της Αθήνας. Το νησί συνέδεσε το όνομά του με μια από τις μεγαλύτερες ναυμαχίες της παγκόσμιας ιστορίας, που διαδραματίστηκε στα νερά του (480 π. Χ. ) ανάμεσα στον ελληνικό στόλο και τους Πέρσες. Η τριγωνική σε σχήμα Αίγινα - στη μέση σχεδόν του Σαρωνικού κόλπου - βρέθηκε στο σταυροδρόμι πολιτισμών και αντίθετων παρατάξεων εδώ και χιλιάδες χρόνια. Από τις ισχυρές ναυτικές δυνάμεις της αρχαιότητας, ήλθε πολύ νωρίς σε ρήξη με την αντίζηλό της την Αθήνα για την οποία - σύμφωνα με τον Αριστοτέλη αποτέλεσε ένα είδος μόνιμου πονοκέφαλου!
Εδώ ανακαλύπτουμε ίχνη από όλες τις περιόδους της ιστορίας της: Τείχη και θεμέλια της Εποχής του Χαλκού, μυκηναϊκά λείψανα, κλασικά κατάλοιπα, βυζαντινές εκκλησίες και ερείπια μεσαιωνικής πόλης, μνημεία από τη νεότερη ιστορία της Ελλάδας, για σύντομο διάστημα της οποίας υπήρξε η πρώτη πρωτεύουσα υπό τον Καποδίστρια. Ο Πόρος, απέναντι από τη βόρεια ακτή της χερσονήσου της Ερμιονίδας, θεωρούνταν ανέκαθεν το νησί του Ποσειδώνα - αποδείχθηκε ότι η λατρεία του εδώ ήταν πανάρχαια - και κέντρο παλαιότατης ναυτικής αμφικτιονίας που συγκροτήθηκε στα μέρη του τον 7ο αι. π. Χ..
Τα τελευταία στη σειρά από τα νησιά του Αργοσαρωνικού, η Ύδρα και οι Σπέτσες, είναι περισσότερο γνωστά για τη ναυτική τους παράδοση στη νεότερη ιστορία, την ακμή και τον πλούτο τους στο τέλος του l8ου και τις αρχές του l9ου αιώνα -τότε που τα καράβια τους μονοπωλούσαν το διαμετακομιστικό εμπόριο της Μεσογείου και οι καραβοκύρηδες, με τα οφέλη που αποκόμιζαν, στόλιζαν τα νησιά τους με τα καλοχτισμένα, εν είδει φρουρίου, αρχοντικά - και την ενεργό τους συμμετοχή στα ναυτικά κατορθώματα και τους Αγώνες του 1821 για την Ανεξαρτησία.

Η χερσόνησος των Μεθάνων στην περιοχή της Τροιζηνίας είναι γνωστή από την αρχαιότητα για τα ιαματικά λουτρά και τα ηφαιστειογενή της φαινόμενα, που αναφέρονται από διάφορους αρχαίους συγγραφείς. Το κέντρο της τριγωνικής αυτής χερσονήσου αποτελεί το βουνό Χελώνα.
Η όλη περιοχή θα μπορούσε να θεωρηθεί σημείο εκκίνησης για ενδελεχέστερη εξερεύνηση της Επιδαυρίας και της Αργολίδας.

Αν και στενά συνδεμένα με τη θάλασσα, το καθένα από τα νησιά του Αργοσαρωνικού παρουσιάζει τη δική του φυσιογνωμική αυτονομία.
Η Σαλαμίνα αντισταθμίζει το βάρος ενός ένδοξου παρελθόντος με τη διατήρηση αρκετών στοιχείων από το ρυθμό της λαϊκής αρχιτεκτονικής.
Στην Αίγινα, η ποικιλία του τοπίου και η μοναδικότητα του χώρου της Αφαίας, αντιπαραβάλλονται με τη ζωντανή παράδοση της κεραμουργίας και την καλλιέργεια του φιστικόδεντρου που αποτελεί τρόπο ζωής για το νησί.
Ο Πόρος φημίζεται για το Λεμονοδάσος και η Ύδρα - η πιο κοσμοπολίτικη από όλα τα νησιά διατηρεί ανέπαφη σχεδόν την παρουσία της παραδοσιακής αρχιτεκτονικής και διάταξης γύρω από ένα πραγματικά ελκυστικό λιμάνι.
Έντονος ο ανταγωνισμός με τις Σπέτσες, όπου τα σπίτια, χτισμένα στη Ναπολεόντεια Περίοδο, αναδίνουν ακόμη την ωχρή κομψότητα ενός θαλερού παρελθόντος. 
                
             
Πηγή:  hellas.teipir.gr