FOCUS

Το σύνθετο πολύχρωμο φτέρωμα των εξαφανισμένων πουλιών που κάποτε πετούσαν πάνω από τα κεφάλια των δεινοσαύρων, θα αποκαλύψουν σύντομα οι επιστήμονες.

Όπως δημοσιεύεται στην επιστημονική επιθεώρηση Biology Letters, οι Αμερικανοί ερευνητές απέδειξαν ότι είναι σε θέση να ανιχνεύσουν τα χρωματικά μοτίβα που έχουν βρεθεί σε απολιθωμένα πούπουλα ηλικίας 100 εκατομμυρίων ετών. Μέχρι τώρα, οι ειδικοί στα απολιθώματα μπορούσαν μόνο να κάνουν εικασίες σχετικά με το χρώμα των αρχαίων πουλιών και κάποιων δεινοσαύρων.

«Λύνεται ένας γρίφος», εξηγεί ο καθηγητής Mike Benton από το Πανεπιστήμιο του Μπρίστολ, σχολιάζοντας τη μελέτη. Η ερευνητική ομάδα από το Πανεπιστήμιο του Γιέηλ ανέλυσε απολιθωμένα φτερά από τη Βραζιλία και τη Δανία και τα συνέκρινε με το φτέρωμα σύγχρονων πουλιών. Τα εμφανώς ριγέ μοτίβο τους είχε προκαλέσει μακρά διαμάχη για την προέλευσή του, σύμφωνα με τον καθηγητή Benton.

«Οι λωρίδες μοιάζουν τόσο “ζωντανές” που δεν μπορεί να έχουν γεωλογική προέλευση – πρέπει να είναι βιολογική», επισημαίνει. «Αλλά πώς συμβαδίζει αυτό με το ευρέως γνωστό γεγονός ότι η πλειονότητα των οργανικών μορίων αποσυντίθενται μέσα σε μερικές χιλιάδες χρόνια;»

Μικροσκοπική ανάλυση των σκουρόχρωμων λωρίδων έδειξε ότι έχουν μία χαρακτηριστική κοκκώδη υφή που αποτελείται από χιλιάδες μικροσκοπικές και συμπιεσμένες πεπλατυμένες σφαίρες. Οι ερευνητές τις είχαν θεωρήσει ως απολιθωμένα βακτήρια που είχαν διατηρηθεί καθώς τα φτερά αποσυντίθεντο. Ωστόσο η έρευνα έδειξε ότι το φτέρωμα των σύγχρονων πουλιών έχει παρόμοια δομή.

«Υπάρχουν ειδικά κύτταρα που συγκεντρώνονται στις σκουρόχρωμες περιοχές των σύγχρονων πουλιών που αποκαλούνται μελανοσώματα», εξηγεί ο καθηγητής Benton. «Με κάποιον τρόπο [τα μελανοσώματα] διατηρούνται και αντικαθίστανται κατά τη διαδικασία της απολίθωσης και έτσι διατηρείται η πολύ ζωντανή αναπαράσταση των χρωματικών λωρίδων [στα απολιθώματα]».

Οι ανοιχτόχρωμες περιοχές στα φτερά δεν έχουν παρόμοια υφή, οδηγώντας την ομάδα στο συμπέρασμα ότι τα φτερά είχαν κάποτε διακριτές μαύρες και άσπρες ρίγες. Ωστόσο, η μελέτη σύγχρονων πουλιών υποδεικνύει ότι και άλλα χρώματα «φτιάχνονται» από διαφορετικές διατάξεις των μελανοσωμάτων, αυξάνοντας την πιθανότητα να κατορθώσουν οι επιστήμονες να ανακατασκευάσουν ένα πιο πλούσιο χρωματικά φτέρωμα.

Η ομάδα του Γιέηλ πιστεύει ότι είναι σε θέση να εντοπίσει το καφέ, το κόκκινο, το κίτρινο, ακόμη και ιριδίζοντα χρώματα. Η τεχνική μπορεί να εφαρμοστεί και σε άλλα ζώα για να αποκαλύψει το χρώμα του τριχώματος ή και των ματιών.

Τα ευρήματα θα μπορούσαν να ρίξουν φως για τον τρόπο ζωής εξαφανισμένων από καιρό ζώων. «Σου επιτρέπει σε συγκεκριμένες περιπτώσεις να συνδυάσεις αυτή τη γνώση με άλλες πληροφορίες, προκειμένου να σκιαγραφήσεις μια αρκετά καλή εικόνα της συμπεριφοράς τους», σχολιάζει ο καθηγητής Benton. Για παράδειγμα, θα μπορούσε να δώσει στους επιστήμονες πληροφορίες για την αναπαραγωγική συμπεριφορά.