Ο διεθνής οργανισμός προειδοποιεί ότι η Κωνσταντινούπολη θα πάψει να είναι μέλος της Επιτροπής για την Πολιτιστική Κληρονομιά.

E-TIPOS

Υπόλογη στη διεθνή κοινότητα για αδυναμία και έλλειψη ουσιαστικής βούλησης να προστατεύσει την Αγία Σοφία και άλλα μνημεία καθιστά η Unesco την Τουρκία.

Σε έκθεση-καταπέλτη η Επιτροπή Παγκόσμιας Κληρονομιάς του oργανισμού προειδοποιεί τη γειτονική χώρα χρησιμοποιώντας σαφείς διατυπώσεις να προχωρήσει σε σωστή και ταχεία συντήρηση του ναού και να λάβει εντός εξαμήνου όλα τα απαραίτητα μέτρα προκειμένου να προφυλάξει από την καταστροφή την Αγία Σοφία και τα άλλα προστατευόμενα μνημεία της Κωνσταντινούπολης.

Σε κάθε αντίθετη περίπτωση, αναφέρεται στην έκθεση, η Unesco θα ανακαλέσει την απόφασή της που αναγορεύει την Πόλη μέλος της Επιτροπής για την Παγκόσμια Κληρονομιά και θα εξετάσει σοβαρά κατά πόσον η Κωνσταντινούπολη θα παραμείνει υποψήφια πολιτιστική πρωτεύουσα της Ευρώπης του 2010, μαζί με την Πεκς της Ουγγαρίας και την πόλη Eσεν της Γερμανίας.

Στην ίδια έκθεση υπάρχουν πολλά συγκλονιστικά στοιχεία που αναδεικνύουν γενικότερα μια εικόνα ολιγωρίας και αδιαφορίας της τουρκικής πλευράς να προστατέψει τα μνημεία της πολιτιστικής κληρονομιάς. Ετσι χωρία της έκθεσης αναφέρουν ότι από τα 200 προστατευόμενα σημεία επί της πλατείας που συνδέει την Αγία Σοφία και το Τέμενος του Σουλεϊμάν οκτώ πρόσφατα καταστράφηκαν από τις μπουλντόζες των εργολαβικών εταιριών που εκτελούν υπογείως έργα επέκτασης του μετρό. Για τα έργα του μετρό στο πρώτο άρθρο της έκθεσης τονίζεται:

«Κάθε σχεδιασμός δημιουργίας στοών και πυλώνων για τη νέα γέφυρα στον Κεράτιο Κόλπο θα έχει αρνητικές επιπτώσεις στα μνημεία της παγκόσμιας κληρονομιάς, γι’ αυτό και της εκτέλεσης θα έπρεπε να είχε προηγηθεί μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων κυρίως στην περιοχή της Αγίας Σοφίας». Επισημαίνεται ακόμη ότι καταστράφηκε η γειτονιά Σουλουκουλέ, όπου ζούσε η πρώτη αστική ομάδα Αθιγγάνων στην Ευρώπη. Για το θέμα αυτό και μπρος στις αντιδράσεις που υπήρξαν ο δήμαρχος της Πόλης Καντίρ Τοπμπάς δήλωσε ότι θα επανεξετάσει σχέδιο αποκατάστασης της συνοικίας του Σουλουκουλέ.

Την Κωνσταντινούπολη επισκέφθηκε τον περασμένο Μάιο τετραμελής αντιπροσωπία του Παγκόσμιου Πολιτιστικού Οργανισμού και επί τέσσερις ημέρες επιθεώρησε την πρόοδο των έργων στα προστατευόμενα μνημεία, που θα έπρεπε να βρίσκονται στο στάδιο της ολοκλήρωσης. Αφού διαπίστωσε την άθλια κατάσταση στην οποία βρίσκονται, έβαλε διορία μέχρι τον προσεχή Φεβρουάριο να έχουν συντελεστεί τα απαραίτητα βήματα για την προστασία τους, αλλιώς θα καταταγούν στον κατάλογο αυτών που βρίσκονται σε άμεσο κίνδυνο καταστροφής. Η έκθεση συζητήθηκε κατά τη συνέλευση της Επιτροπής για την Παγκόσμια Κληρονομιά, που διεξήχθη στο Κεμπέκ του Καναδά στις 2 Ιουλίου.

Κατά τη «Ζαμάν», την τουρκική εφημερίδα που φιλοξενεί την έκθεση, τα χρονικά περιθώρια για να ικανοποιηθεί η απαίτηση της Unesco είναι πολύ στενά, επειδή οι τουρκικές αρχές έχουν μόνον έξι μήνες για να εκπληρώσουν τις δεσμεύσεις τους ως προς την προστασία των ιστορικών μνημείων της Κωνσταντινούπολης. Η εφημερίδα φιλοξενεί επίσης δηλώσεις του κ. Εγιούπ Εζγκέτς, γενικού γραμματέα του οργανισμού «Κωνσταντινούπολη, Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης 2010», που σημειώνει ότι έχει καταρτιστεί ένα σχέδιο επείγουσας δράσης για την αποκατάσταση των μνημείων.

Οι πληγές της Αγια-Σοφιάς
Οι καταστροφές που συμβαίνουν στο Ναό της Αγια-Σοφιάς, Σύμβολο του Χριστιανισμού και του Βυζαντινού Πολιτισμού, έχουν επισημανθεί από την UNESCO εδώ και 15 χρόνια, χωρίς από τότε να έχει γίνει κάτι ουσιαστικό για να σωθεί το κόσμημα αυτό της παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς από την καταστροφή.

Η Επιτροπή της UNESCO, που είχε επισκεφθεί την Κωνσταντινούπολη, είχε -μεταξύ των άλλων- επισημάνει τα εξής:

▪ 1. Εχουν αφαιρεθεί τεμάχια επιχρίσματος από τους τοίχους του ναού, που εμπεριείχαν πολύτιμα ψηφιδωτά ή φρέσκο.
▪ 2. Οι ακαθαρσίες των περιστεριών λερώνουν και προκαλούν ανεπανόρθωτες ζημιές στη μαρμάρινη διακόσμηση του ναού.
▪ 3. Υπάρχουν σπασμένα παράθυρα, από τα οποία μπαίνουν στο ναό πουλιά και επιπλέον αυτός είναι εκτεθειμένος στις καιρικές συνθήκες, όπως η βροχή, το κρύο, ο καύσωνας και η υγρασία. ▪ 4. Η υγρασία έχει προκαλέσει καταστροφές στις διακοσμητικές ζωγραφιές του ναού.
▪ 5. Μεγαλύτερη καταστροφή προκαλείται από τη ρύπανση της ατμόσφαιρας, που είναι από τις χειρότερες σε όλο τον κόσμο.
▪ 6. Εχει συντηρηθεί με κακό τρόπο η μολύβδινη οροφή.
▪ 7. Καμία προσοχή στην καθαριότητα του χώρου, με συνέπεια να έχουν αυξηθεί επικίνδυνα τα ποντίκια και άλλα τρωκτικά.
▪ 8. Αντιδράσεις από τους συντηρητές της Αγια-Σοφιάς στην αποκάλυψη των ψηφιδωτών, επειδή δεν θέλουν να αφαιρεθούν οι καλλιτεχνικές οθωμανικές ισλαμικές καλλιγραφικές επιγραφές, που αναφέρουν κομμάτια από το Κοράνι και έχουν τοποθετηθεί πάνω σ’ αυτά. Η διχογνωμία αφορά κυρίως το ψηφιδωτό του Παντοκράτορα, στην κόγχη του ναού.
▪ 9. Η γραφειοκρατία κωλυσιεργεί στην έγκριση κονδυλίων για τα έργα.

Τα μνημεία που κινδυνεύουν
Στην Τουρκία προστατεύονται ως μνημεία της Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς μεταξύ των άλλων:
▪ Τα αρχιτεκτονικά και καλλιτεχνικά αριστουργήματα της Αγίας Σοφίας και της Αγίας Ειρήνης.
▪ Η Μονή του Παντοκράτορος.
▪ Κοντά στα τείχη η Μονή της Χώρας, με τα περίφημα ψηφιδωτά της και τις τοιχογραφίες της.
▪ Τα ερείπια από τον Ιππόδρομο του Κωνσταντίνου.
▪ Το Υδραγωγείο της Βυζαντινής Πόλης.
▪ Ολη η ιστορική περιοχή της Κωνσταντινούπολης.
▪ Οι εκκλησιές και τα μοναστήρια στο Γκέρεμε και γενικότερα στην Καππαδοκία.
▪ Η αρχαιολογική περιοχή της Τροίας.
▪ Πρόσφατα προτάθηκαν η Εφεσος και η Ταρσός.
▪ Τα τείχη τα οποία κατασκευάστηκαν σε διάφορες περιόδους και χωρίζονται στα Θεοδοσιανά Τείχη που κτίστηκαν επί αυτοκράτορα Θεοδοσίου το 408, τα Τείχη των Βλαχερνών και το Τείχος του Κομνηνού, τα Παραθαλάσσια Τείχη, το Τείχος του Κεράτιου κόλπου και της Προποντίδας, καθώς και αυτά γύρω από την Κωνσταντινούπολη, όπως του Γαλατά.

ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΟΠΟΥΛΟΣ ΓΙΩΡΓΟΣ