Πέρα από το Πραγματικό: Απόηχοι του σουρεαλισμού στην Ελλάδα, Δημοτική Πινακοθήκη Χανίων
γράφει η Έλενα Ψυλλάκου elena.ps@fatsimare.net
Απόηχοι του πλέον ριζοσπαστικού κινήματος στο χώρο της τέχνης και της σκέψης γενικότερα παρουσιάζονται στην έκθεση ζωγραφικής Πέρα από το Πραγματικό: Απόηχοι του σουρεαλισμού στην Ελλάδα που διοργανώνει η Δημοτική Πινακοθήκη Χανίων σε συνεργασία με το συλλέκτη Κώστα Ιωαννίδη, επίτιμο Σύμβουλο της Πινακοθήκης, με την επιμέλεια της Ιστορικού Τέχνης, Μπίας Παπαδοπούλου. Έργα του Νίκου Εγγονόπουλου και Antoine Mayo (Αντώνη Μαλλιαράκη), Άλκη Γκίνη, Γεώργιου Δέρπαπα, Αλέξανδρου Ίσαρη, Σαράντη Καραβούζη, Δημήτρη Γέρου, Θόδωρου Πανταλέοντα και του νέου ζωγράφου Θεόφιλου Κατσιπάνου θα κατακλύσουν τους χώρους της πινακοθήκης από 29 Μαΐου έως 21 Αυγούστου 2009.
Παρουσιάζονται περίπου εβδομήντα πίνακες από την Εθνική Πινακοθήκη-Μουσείο Αλεξάνδρου Σούτζου, τη συλλογή της Εθνικής Τραπέζης, την Πινακοθήκη του Δήμου Αθηναίων, το Μουσείο Ίωνος Βορρέ, την Πινακοθήκη Αιτωλοακαρνανίας Χρήστου και Σοφίας Μοσχανδρέου, από ιδιωτικές συλλογές και από τους ίδιους τους ζωγράφους.
Σύμφωνα με σημείωμα των διοργανωτών: «Η έκθεση σκιαγραφεί τους απόηχους του σουρεαλισμού στη ζωγραφική του τόπου μας, από τη δεκαετία του ’30 έως τις μέρες μας.
Αφετηρία της έκθεσης αποτελεί ο πίνακας του Νίκου Εγγονόπουλου Σιδηροδρομικός Σταθμός του 1936, ένα από τα πρώτα σουρεαλιστικά έργα που φιλοτέχνησε ο καλλιτέχνης και το οποίο συμπεριλήφθηκε στη Μπιενάλε Βενετίας το 1954 όταν εκπροσώπησε μόνος του την Ελλάδα.
Ο συνομήλικός του Antoine Mayo βρέθηκε στο Παρίσι τη δεκαετία του ’20. Εισχώρησε στους κόλπους των ξένων σουρεαλιστών αλλά δεν εντάχθηκε επισήμως στην ομάδα τους.
Παρ΄ όλο που οι δύο καλλιτέχνες έπλευσαν παράλληλα, το βάρος της σουρεαλιστικής ζωγραφικής στον ελληνικό εικαστικό χάρτη έπεσε αποκλειστικά στους ώμους του Εγγονόπουλου. Πίνακες του Mayo παρουσιάστηκαν για πρώτη φορά στη χώρα μας το 1983 στο Γαλλικό Ινστιτούτου Αθηνών, όταν είχαν ήδη εμφανιστεί οι έλληνες εικαστικοί επίγονοι που ανίχνευαν τo αίτημα της υπερπραγματικότητας.
Τη δεκαετία του ’60 δραστηριοποιήθηκαν προς την κατεύθυνση του ονείρου ο Άλκης Γκίνης, ο Γεώργιος Δέρπαπας και ο Αλέξανδρος Ίσαρης. Προς τα τέλη της ίδιας δεκαετίας, ο Σαράντης Καραβούζης στράφηκε σε μια ζωγραφική η οποία ανακαλούσε τα πρώιμα έργα του Giorgio Morandi, ενός από τους ελάχιστους άμεσους και πιστούς οπαδούς της Μεταφυσικής Σχολής του De Chirico.
Η βραχύβια Μεταφυσική Σχολή που είχε διάρκεια δύο μόνο χρόνια (1917-1919), επηρέασε βαθύτατα το εκκολαπτόμενο τότε κίνημα του σουρεαλισμού. Ο Δημήτρης Γέρος και ο Θόδωρος Πανταλέων ακολούθησαν τα μονοπάτια του σουρεαλισμού στις αρχές της δεκαετίας του ’70.
Ο Θεόφιλος Κατσιπάνος, καλλιτέχνης που πρωτοεμφανίζεται στη χαραυγή του 21ου αιώνα, αποτελεί την καταληκτική αναφορά αυτής της έκθεσης. Οι πίνακές του αποδεικνύουν ότι η κατάργηση της λογικής σκέψης και η απελευθέρωση εικόνων από το ασυνείδητο αποτελούν ακόμα επίκαιρα ζητούμενα.
Οι συγκεκριμένοι ζωγράφοι δεν συγκροτούν ομάδα ή κίνημα. Ο καθένας πορεύτηκε και συνεχίζει να πορεύεται μόνος του. Δεν έγραψαν ποτέ συλλογικά μανιφέστα με κοινές ιδέες ή στόχους και δεν καλλιεργήθηκε ανάμεσά τους ένα κλίμα φιλικής και γόνιμης συνεργασίας.
Ο συνδετικός τους κρίκος είναι η αποποίηση του ορθολογισμού στη ζωγραφική που οδηγεί στην ανάπλαση ενός κόσμου πέρα από το πραγματικό.»
Σχολιάζοντας την έκθεση Πέρα από το Πραγματικό: Απόηχοι του σουρεαλισμού στην Ελλάδα ο υπουργός Πολιτισμού Αντώνης Σαμαράς επεσήμανε: «Η έκθεση της Δημοτικής Πινακοθήκης Χανίων διερευνά και παρουσιάζει την επιρροή του Υπερρεαλισμού στην Ελλάδα από τη δεκαετία του ’30 ως τις μέρες μας.
Μέσα σε συνθήκες δύσκολες, κάποιες φορές τραγικές, δημιουργοί απελευθέρωσαν τον αυτοματισμό ης έκφρασης, έσπασαν φραγμούς, διέρρηξαν φόρμες και νόρμες της Τέχνης, άγγιξαν το όνειρο και τον εφιάλτη κι άφησαν έντονο το αποτύπωμα τους.»
Δημοτική Πινακοθήκη Χανίων, Κρήτη Ώρες λειτουργίας: Δευτέρα ως Παρασκευή 10.00-14.00 και 19.00-22.00 Σάββατο 10.00-14.00 Κυριακή κλειστά |