ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ

Της ΝΑΤΑΛΙ ΧΑΤΖΗΑΝΤΩΝΙΟΥ

Υπάρχουν μερικές εκδηλώσεις που δεν χρειάζονται καν επεξηγήσεις. Μόνον... τίτλους.

Θα μπορούσε π.χ. κάποιος απλώς να αναφέρει ότι την Κυριακή, στο Ηρώδειο θα ακουστεί η «Απονη Ζωή», η «Καισαριανή», το «Πώς να σωπάσω μέσα μου», το «Ητανε μια φορά», «Το Δίχτυ», «Το πρακτορείο», το «Να με θυμάσαι» κι αυτό να αρκεί.

Τα μεγάλα τραγούδια του Σταύρου Ξαρχάκου έχουν κερδίσει -κι όχι βέβαια τυχαία- το προνόμιο να ταξιδεύουν στις γενιές. Ενας λόγος παραπάνω να σπεύσει κανείς, αν πρόκειται να τα ακούσει ζωντανά με ερμηνευτές τη Μαρία Φαραντούρη και τον Μανώλη Μητσιά. Μαζί τους σ' αυτή την, ενταγμένη στο Φεστιβάλ Αθηνών, συναυλία με τίτλο «Τα τραγούδια της περασμένης μέρας», θα είναι η Μαρία Σουλτάτου και η Κρατική Ορχήστρα Ελληνικής Μουσικής.

«Ηταν και για μένα μια γλυκιά έκπληξη να πω τραγούδια που έχουν ευτυχήσει με άλλους ερμηνευτές, όπως τον Ξυλούρη και τη Μελίνα, τη Μούσχουρη και τη Γαλάνη», εξομολογείται η Φαραντούρη. Παρά τη μακρά θητεία της στους μεγάλους συνθέτες και τη μελοποιημένη ποίηση, καλείται για πρώτη φορά να ερμηνεύσει Ξαρχάκο. Εχει συνεργαστεί βέβαια μαζί του το 2005, όταν μαζί με τον Μητσιά και την ΚΟΕΜ περιόδευσαν στην Ελλάδα, παρουσιάζοντας την «Ερημιά» του Θεοδωράκη σε ενορχηστρώσεις του Ξαρχάκου.

Αλλά εδώ είναι άλλο. Είναι μια ευκαιρία να «διαπιστώσω ξανά πόσο σημαντική είναι η μελωδική του γραμμή και πόσο διαχρονικής αξίας είναι οι δημιουργίες του. Κι ένας επιπλέον λόγος να συγκινούμαι είναι γιατί αυτά μιλούν και σε νέες γενιές - που έχουν άλλα ακούσματα και άλλα σύμβολα. Είμαι βέβαιη ότι και τώρα ο κόσμος θα τιμήσει ξανά αυτόν τον μεγάλο συνθέτη και τα τραγούδια του που έχουν χρόνια να ακουστούν», λέει η ίδια.

Η γνωριμία της με τον Ξαρχάκο δεν είναι φυσικά όψιμη. «Τον θυμάμαι στο στούντιο της "Κολούμπια", που ερχόταν πολύ συχνά με τον Μίκη ή τον Μάνο. Τον θυμάμαι επίσης όταν πρωτοεμφανίστηκε: ήταν σε μια συναυλία στο θέατρο "Κεντρικόν", όταν στο πρώτο μέρος παίχτηκαν τραγούδια του Μίκη και στο δεύτερο δικά του. Τα δύο μέρη ήταν ιδέα του Τάκη Λαμπρόπουλου και του Μίκη. Εγώ συμμετείχα λέγοντας 2-3 τραγούδια του Μίκη - με είχε μόλις καλέσει να συνεργαστούμε. Κοινός ερμηνευτής και στα δύο μέρη του προγράμματος ήταν ο Μπιθικώτσης. Και ήδη από τότε ο Σταύρος Ξαρχάκος έγινε ο τρίτος πόλος στο ελληνικό τραγούδι: ήταν ο Μάνος, ο Μίκης κι ο Σταύρος. Εκτοτε δεν είχαμε καμία μουσική συνάντηση παρ' ότι τον θαύμαζα. Ουσιαστικά η ευκαιρία να τον γνωρίσω καλύτερα μου δόθηκε όταν συνεργαστήκαμε για την "Ερημιά". Τότε μπόρεσα να δω πόσο πραγματικά αφοσιωμένος είναι στη μουσική κι ότι όλα αυτά τα χρόνια δεν έχει πάψει να γεμίζει συρτάρια με καινούρια τραγούδια, τα οποία για κάποιο λόγο δεν θέλει να τα βγάλει. Ελπίζω να αλλάξει γνώμη...».

Την είδηση επιβεβαιώνει και ο Μανώλης Μητσιάς. «Ο Σταύρος λείπει σήμερα από το ελληνικό τραγούδι κι από το καινούργιο ρεπερτόριο. Εχει καινούργια πράγματα αλλά δεν τα βγάζει. Κι είναι κρίμα γιατί έχει κατά καιρούς γράψει κορυφαία τραγούδια και μερικά από τα ωραιότερα λαϊκά. Είναι σημείο αναφοράς...».

Ο ίδιος τον ανακάλυψε, ακούγοντας τυχαία στο ραδιόφωνο την «Απονη Ζωή». «Εμεινα. Είπα "αμάν τι τραγούδι είναι τούτο"». Τον γνώρισε από κοντά όταν πια κατέβηκε στην Αθήνα το 1968. Και πέρασε από οντισιόν. «Το 'χω ξαναπεί: προτού αποφασίσω να ασχοληθώ επαγγελματικά με το τραγούδι, θέλησα να με ακούσουν μερικοί μεγάλοι συνθέτες και να μου πουν αν αξίζει να επιμείνω. Ο Μάνος έλειπε τότε στην Αμερική. Συνάντησα όμως τον Μίκη στο Βραχάτι και μ' άκουσε. Οπως κι ο Σταύρος. Μετά όμως πήγα φαντάρος, γνώρισα τον Μούτση και χαθήκαμε με τον Ξαρχάκο. Τα επόμενα χρόνια συμμετείχα βέβαια σε πάνω από 200 συναυλίες του. Και ξαναβρεθήκαμε με την "Ερημιά"...».

Τι περίεργο! Και ο Μητσιάς όπως κι η Φαραντούρη ομολογεί ότι έχει μεγάλο τρακ γι' αυτή τη συναυλία. «Ο Ξαρχάκος είναι από τους συνθέτες με τους οποίους πάντα αισθάνομαι τρακ. Παραμένει ένας μεγάλος δάσκαλος που σε διδάσκει πού να κάνεις παύση, πώς να τονίσεις τις συλλαβές...».

Τα μεγάλα του τραγούδια, όπως αυτά π.χ. από το «Μεγάλο μας Τσίρκο» ή το «Ρεμπέτικο» που θα ακουστούν την Κυριακή, ακούγονται ακόμα στις παρέες και στα γλέντια. «Φαίνονται απλά, λαϊκά τραγούδια. Κι αυτή είναι η επιτυχία τους. Σπουδαίες δημιουργίες, που τραγουδήθηκαν και στην ταβέρνα». Είναι κι ο Ξαρχάκος ένας από τους λίγους που κατάφεραν αυτό: να κάνουν λαϊκή την ποίηση και καθημερινό το μεγάλο τραγούδι.

* Εισιτήρια προπωλούνται στα ταμεία του Φεστιβάλ Αθηνών και στοιχίζουν 80,60, 40, 30, 20 (άνω Διάζωμα) ευρώ. Και μειωμένο. *