ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ

Δύο ερευνητές ψυχολογίας του πανεπιστημίου του Πρίνστον ανέπτυξαν ένα πρόγραμμα υπολογιστή που επιτρέπει στους επιστήμονες να αναλύσουν τι είναι αυτό που κάνει ένα πρόσωπο έμπιστο ή τρομακτικό.

Το πρόγραμμα έχει επίσης τη δυνατότητα κατασκευής του προσώπου με τα πιο έμπιστα ή επιβλητικά χαρακτηριστικά.

Στη μελέτη που δημοσιεύτηκε στην τελευταία έκδοση του Proceedings of the National Academy of Sciences, οι Αλεξάντερ Τοντόροφ και Νίκολας Όστερχοφ, παρουσιάζουν τα πιο πρόσφατα αποτελέσματα της έρευνας που έχουν ξεκινήσει εδώ και τέσσερα περίπου χρόνια.

Βασισμένοι στη μέχρι σήμερα γνώση τους για το ότι οι άνθρωποι κάνουν άμεσες κρίσεις χαρακτήρων με βάση το πρόσωπο, που μάλιστα καθορίζουν τη στάση τους απέναντι στους άλλους, οι δύο επιστήμονες θέλησαν να αναζητήσουν τι είναι ακριβώς αυτό που κάνει ένα πρόσωπο έμπιστο ή τρομακτικό.

Ο λόγος επιλογής των δύο συγκεκριμένων προσδιορισμών ήταν επειδή αυτοί συγκεντρώνουν μία σειρά άλλων χαρακτηριστικών, όπως η ευτυχία και η ωριμότητα.

«Οι άνθρωποι συχνά κοιτούν το πρόσωπο του συνομιλητή τους προσπαθώντας να καταλάβουν τις προθέσεις του» ανέφερε ο Τοντόροφ, που μελετά εδώ και χρόνια το ρόλο των χαρακτηριστικών προσώπου στην εικόνα του χαρακτήρα.

Για τις ανάγκες της μελέτης, οι επιστήμονες έδειξαν άγνωστα πρόσωπα στους συμμετέχοντες στη μελέτη και στη συνέχεια τους ρώτησαν ποια κατά τη γνώμη τους ήταν τα χαρίσματα του κάθε προσώπου που είδαν. Με βάση τις αντιδράσεις και τα επίθετα που χρησιμοποίησαν οι εθελοντές, οι επιστήμονες συμπέραναν ότι οι άνθρωποι τείνουν να κάνουν την πρώτη τους κρίση για ένα πρόσωπο με βάση το αν θα έπρεπε να πλησιάσουν ή να απομακρυνθούν και αν ο άνθρωπος αυτός είναι δυνατός ή αδύναμος.

Στη συνέχεια, με τη βοήθεια ειδικού λογισμικού, κατασκεύασαν μια σειρά προσώπων, από τα οποία προέκυψαν τα χαρακτηριστικά που προσδίδουν εμπιστοσύνη και κυριαρχία. Ένα έμπιστο πρόσωπο, στην πιο ακραία έκδοση του, έχει στρογγυλά μάτια και στόμα σε μία σχεδόν έκπληκτη έκφραση. Ένα μη έμπιστο πρόσωπο αντίθετα, έχει θυμωμένη έκφραση με φρύδια που δείχνουν προς το κέντρο του προσώπου.

Η έρευνα δημιουργεί νέα ερωτήματα σχετικά με το κατά πόσο ο ανθρώπινος εγκέφαλος διαθέτει μηχανισμούς που «διαβάζουν» και αξιολογούν ένα πρόσωπο.

Μελέτες σε βρέφη έδειξαν ότι όταν υπάρχει επιλογή ανάμεσα σε ένα τυχαίο σχέδιο και ένα που μοιάζει με ανθρώπινο πρόσωπο, τα βρέφη προτιμούν το δεύτερο. Υπάρχουν επίσης επιστημονικά στοιχεία που συνιστούν ότι αυτό εξηγείται από την ανάπτυξη της αμυγδαλής, της περιοχής του εγκεφάλου που ενεργοποιείται όταν βλέπουμε ένα τρομακτικό πρόσωπο.

Η μελέτη δείχνει επίσης ότι αν και οι άνθρωποι δεν μπορούν να αλλάξουν τα χαρακτηριστικά του προσώπου τους, οι εκφράσεις που χρησιμοποιούν είναι ιδιαίτερα σημαντικές, γεγονός που μπορεί να έχει επιπτώσεις για όσους αναζητούν δουλειά ή συναναστρέφονται συχνά άλλους ανθρώπους.